Jednogodišnji nadzor FATF-a ulazi u završnicu
Evropska unija upozorila je da Bosna i Hercegovina mora hitno otkloniti ozbiljne nedostatke u sistemu za sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma. Iz Delegacije EU u BiH navode da je zemlja u februaru 2025. godine ušla u jednogodišnji period posmatranja Radne grupe za finansijsko djelovanje protiv pranja novca (FATF), koji ističe za nekoliko sedmica.
Do pojačanog nadzora došlo je nakon izvještaja Komiteta Vijeća Evrope MONEYVAL iz decembra 2024. godine, u kojem su utvrđeni brojni propusti u zakonodavnom i institucionalnom okviru BiH.
Prijetnja sivom listom i ekonomske posljedice
U Delegaciji EU upozoravaju da, ukoliko ne bude ostvaren značajan napredak, postoji velika vjerovatnoća da FATF uvrsti BiH na listu jurisdikcija pod pojačanim nadzorom, poznatu kao siva lista. Takav razvoj događaja imao bi direktne posljedice po bankarski sektor, poslovne subjekte, platni promet, investicije i ukupni ekonomski kredibilitet zemlje.
Posebno se ističe da bi uvrštavanje na sivu listu moglo otežati pristup međunarodnim finansijskim tržištima, usporiti transakcije i negativno uticati na privatne i javne finansijske tokove. Također se upozorava da bi to moglo ugroziti i izglede BiH za pristupanje Jedinstvenom području plaćanja u eurima (SEPA).
Zakoni i registri kao ključni uslov
EU naglašava da je neophodno hitno djelovanje nadležnih institucija, prvenstveno kroz usvajanje dva zakona na državnom nivou. Riječ je o Zakonu o oduzimanju i upravljanju imovinom te Zakonu o ciljanim finansijskim sankcijama za terorizam, finansiranje terorizma i proliferaciju oružja za masovno uništenje.
Pored toga, ističe se i dugogodišnje kašnjenje u uspostavljanju registra stvarnih vlasnika pravnih lica, za što su nadležni entiteti i Brčko distrikt, a što se smatra jednim od ključnih elemenata efikasne borbe protiv finansijskog kriminala.
Postignuti pomaci, ali nedovoljni
Iz Delegacije EU podsjećaju da je BiH već ostvarila određeni napredak, uključujući usvajanje Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma, koji je bio jedan od važnih koraka na evropskom putu zemlje. Pozdravljena je i uspostava Stalnog koordinacionog tijela koje okuplja institucije sa svih nivoa vlasti, kao i nedavno donošenje Pravilnika o provedbi tog zakona.
Ipak, poručuje se da trenutni pomaci nisu dovoljni i da su naredne sedmice ključne. EU naglašava da je BiH već pokazala da napredak jeste moguć kada postoji politička volja i efikasna koordinacija, ali da je sada neophodno hitno ubrzati reforme prije isteka roka koji je postavio FATF.