Tiha revolucija koja se odvija u pozadini korporativnih kancelarija San Franciska i Kembridža mogla bi trajno promijeniti način na koji nastaje, distribuira se i doživljava muzika. Riječ je o sudaru vizija, novca i moći koji bi mogao preoblikovati samo značenje pojma “muzičar” u 21. vijeku.
Nakon što je nedavno objavljeno da je startap za generisanje muzike Suno dostigao impresivnih 150 miliona dolara godišnjeg prihoda – gotovo četiri puta više nego prethodne godine – portal The Information izvijestio je da OpenAI, kompanija koja stoji iza ChatGPT-a, razvija sopstveni alat za kreiranje muzike.
Kada su Mikey Shulman, Georg Kucsko, Martin Camacho i Keenan Freyberg 2023. godine osnovali Suno, malo ko je vjerovao da će njihova platforma za dvije godine privući više od 50 miliona korisnika. Osnivači, koji su ranije radili u kompaniji Kensho, donijeli su iskustvo u izgradnji skalabilnih sistema i kombinovali ga s ambicioznom vizijom.
Danas Suno nije samo još jedan tehnološki eksperiment. Sa godišnjim prihodom od 150 miliona dolara i procjenom vrijednosti od više od dvije milijarde, kompanija se svrstava među najvrednije startape u oblasti muzičke tehnologije.
„Mi ne pravimo muziku – mi pravimo muzičare“, izjavio je Shulman ranije ove godine, naglašavajući misiju demokratizacije kreativnosti i mogućnost da svako postane stvaralac. Ipak, ta ideja izazvala je ozbiljne potrese u muzičkoj industriji.
Pravni izazovi i borba za autorska prava
Universal Music Group, Warner Music Group i Sony Music podnijeli su 2024. godine tužbe protiv Suno-a zbog kršenja autorskih prava. Optužuju kompaniju da je trenirala svoje AI modele na milionima zaštićenih pjesama bez dozvole i naknade. Tužbe uključuju i optužbe za tzv. “stream-ripping” – preuzimanje muzičkog sadržaja s platformi poput YouTube-a radi obuke modela.
Ipak, investitori ostaju optimistični. Među njima su Lightspeed Venture Partners, Nat Friedman, Daniel Gross i Matrix Partners, koji vjeruju da će se pravni izazovi s vremenom riješiti. „Nedostatak licenci nije zabrinjavajući, to je rizik koji smo svjesno preuzeli“, rekao je Antonio Rodriguez iz Matrix Partnersa za Rolling Stone.
OpenAI ulazi na scenu
OpenAI, koji već posjeduje globalnu bazu korisnika kroz ChatGPT i Soru, svoj alat za generisanje videa, planira objediniti sve oblike digitalne kreativnosti. Prema dostupnim informacijama, nova platforma omogućava generisanje muzike iz tekstualnih i audio uputa – korisnik može jednostavno upisati opis i dobiti kompletnu kompoziciju ili tražiti da AI stvori muziku za video zapis.
Navodno, OpenAI sarađuje sa studentima prestižne Juilliard škole na anotiranju muzičkih partitura za trening modela, iako je škola to demantovala. Ipak, jasno je da OpenAI ne planira ostati po strani – njegov ulazak u muzičku industriju mogao bi imati ogroman odjek.
Ko posjeduje kreativnost u eri umjetne inteligencije?
Pitanje vlasništva nad AI-generisanom muzikom postaje sve važnije. Kada vještačka inteligencija stvori pjesmu, kome pripada autorstvo – programeru, kompaniji, korisniku, ili umjetnicima čiji je stil model “naučio”? Ovo pitanje nadilazi pravne okvire i zadire u samu suštinu kreativnosti.
Dok industrija pokušava pronaći odgovore, tehnologija nezaustavljivo napreduje. Suno svakodnevno generiše stotine hiljada pjesama. Slične platforme, poput ElevenLabs i Google MusicLM, već su aktivne, dok Spotify razmatra partnerstva s AI kompanijama.
Iako ideja da svako može biti muzičar zvuči privlačno, ona donosi i ozbiljne izazove. Platforme poput Deezera procjenjuju da je 18% novih objava već AI-generisano, dok Spotify redovno uklanja hiljade takvih pjesama. Kvalitet, autentičnost i tržišna vrijednost muzike postaju sve teže mjerljivi.
Budućnost muzike između ljudi i algoritama
Suno trenutno pregovara s velikim izdavačima o modelu saradnje koji bi uključivao podjelu prihoda i transparentnost upotrebe materijala. Ako dogovor bude postignut, to bi moglo postaviti presedan za cijelu industriju, uključujući i buduće projekte OpenAI-a.
Muzika se nalazi na prekretnici. U narednim mjesecima odlučit će se da li će industrija pronaći način da koegzistira s umjetnom inteligencijom ili će uslijediti dugotrajna borba između tradicije i tehnologije.
Jedno je sigurno – muzika više nikada neće biti ista. Oni koji razumiju promjenu imaće priliku da oblikuju njenu budućnost. Ostali će samo slušati.